SKOLEPSYKOLOGI Tidsskrift for pedagogisk-psykologisk tjeneste Nr. 7, 2005 Årgang 40

Innhold

Leder: PP-tjenesten i press mellom
forventninger og realiteter
Av Sissel Kløvjan

Innspill fra Forum
Av Anna Mo-Bjørkelund

"Har du hørt at..."

ICDP Programmet
-et relasjonsorientert og empatibasert program rettet imot barns omsorgsgivere  
Av Karsten Hundeide      

Respekt og toleranse i skolen
     Av Jan G. Mossige       

Med mulighet for valg?
     Av Mirjam Harkestad Olsen       

Eleven som flyter og blomsten som åpner seg
    Av Erik Hageler       

Som instrument i et symfoniorkester
     Av Kjell I. Gran       

PP-tjenesten i år 2010 
    Av Audun Askim

"Har du høyrt at ...”       

”PP-tjenesten i press mellom forventninger og realiteter"
    Av Ingunn Hatløy       

       

Leder

PP-TJENESTEN I PRESS MELLOM FORVENTNINGER OG REALITETER

Den årlige PP-konferansen som ble avvikla i Oslo 17. oktober, ga ingen tydelige føringer fra statlig hold til tjenesten. Forventningene til PP-tjenesten er store. Det blir stilt stadig nye krav til tjenesten. PP-tjenesten har en viktig funksjon i kommunen og skal bidra til at den enkelte elev får et helhetlig og koordinert tilbud. Dette vil stille store krav til ledelsen og den enkelte medarbeider. Gode intensjoner er det nok av. Det er realisering av intensjonene og handling som må være i fokus. Brukernes fortellinger formidler mange ganger at hjelpa ikke strekker til. Den viktigste arena er barnehage og skole. For at den enkelte skal få et godt tilbud og oppleve mest-ring, er det nødvendig med samhandling der foreldre, omsorgspersoner, lærere og medarbeidere i hjelpeappa-ratet har felles forståelse. Da må respekt og toleranse være i fokus. Det vil skape trygghet.

I sin artikkel skriver Karstein Hundeide bl.a. at hovedpilarene i all medmenneskelig omsorg er emosjonelll nærhet og anerkjennelse. Han vektlegger også medmenneskelig sensivitet og empati.

Også artikkelen av Erik Hagler viser hvor viktig dette er. Kanskje kan ”Som instrumenter i et symfoniorkester” av Kjell Gran gi oss noen tanker om foreldresamarbeid.

Denne utgaven av Skolepsykologi representerer siste sjanse for å komme med blant de dyktige artikkelforfatterne som får en påskjønnelse fra tidsskriftet for å ha skrevet årets beste artikler. I februarnummeret presenteres vinnerne…

På vegne av redaksjonen benytter jeg anledningen til å ønske leserne en riktig god jul og et godt nyttår.

Sissel Kløvjan

Innspill fra Forum

INDIVIDUELL PLAN

Personar med behov for langvarige og koordinerte helse- og sosialtenester, har rett til å få utarbeidd ein individuell plan (heretter IP). Intensjonen er at IP skal vera eit verktøy for betre samhandling mellom personen og tenesteapparatet, mellom ulike tenesteytarar i ulike sektorar og på ulike forvaltningsnivå. IP gjev ikkje rett til utvida eller betre tenester, men kan vera grunnlag for å søkja om nye tenester. Målet er at tenestene skal vera kjenneteikna av heilskap og individuell tilpassing. Rett til individuell plan var først heimla i lov om pasisentrettar, § 2.5, og no seinare i sosialtenestelova § 4-3a. Ansvaret for eller plikt til utarbeiding av IP, er heimla i kommunehelselova § 6.2, spesialisthelsetenestelova § 2.5, lov om psykisk helsevern § 4.1 og sosialtenestelova § 4.3a. Etter lov om psykisk helsevern, ved tvang eller frivillig, har alle rett til ein slik plan. I dei andre lovene er ansvaret knytt til personar med behov for langvarige og koordinerte tenester.

Ny forskrift til IP vart sett i kraft frå nyåret, m.a. som følgje av endringar i sosialtenestelova. I forskrifta er pasient endra til tenestemottakar. Sosial- og helsedirektoratet har også gjeve ut ny veiledar til forskrifta, som ma tek for seg ”samarbeidspartar” til helse- og sosialtenestene. For samarbeidet mellom tenesteytarar til barn og unge under 18 år, er det utarbeidd eit tverrdepartementalt rundskriv, I ­ 3/2004. Det vert oppfordra til samarbeid med helse- og sosialtenestene, og kan vel nærast forståast som ei plikt til å samarbeida. I rundskrivet er ”barn med nedsett funksjonsevne og familiene deres” brukt som utløysande for eit slikt samarbeid. Skule og PPT er nemnt som særleg aktuelle samarbeidspartar. Opplæringslova har ingen heimel for individuell plan. I forskrifta til ”lov om grunnskulen”, før opplæringslova, var det tydeleg at PPT hadde eit koordinerande ansvar for barn og unge med særlege behov. I kraft av dette har PPT hatt, og tek framleis eit slikt ansvar, der samarbeid/samordning er sentralt. Bruk av ansvarsgrupper er innarbeidd, og PPT er ofte initiativtakar og pådrivar i eit tverretatleg samarbeid rundt barnet. I min kommune er PPT tildelt kontaktpersonrollen for fleire barn og unge med rett til IP. Ein truleg grunn er innarbeidd rolle- og ansvarsdeling sektorar imellom. Ein annan, tenesta sin tradisjon for heilskapleg tenkning, og ikkje minst, erfaringar frå samarbeid med foreldre, skule og barnehage. Føresette sitt ønskje om  kontaktperson for IP, vert i stor grad teke omsyn til, framfor kva sektor som har ansvar og plikt i høve til lov og forskrift.

Utgreiingar om offentleg helsetenester, Wisløf- og Berent-utvalet, pei-kar på behovet for samhandling og koordinering av helse- og sosialtenester mellom kommunale sektorar og med spesialisttenestene på statleg nivå. Målet er auka medverknad frå brukar og betre individuell tilpassing av tenestene. Bruk av IP er eit viktig verktøy for å nå målet. PPT er gitt få føringar i utgreiingane, på lik line med t.d. strategiplan for barn og unges psykiske helse. Samhandling mellom kommune og spesialistnivå er særleg drøfta når det gjeld barn og unge, utan at PPT er gitt sentral plass i føringane. Kommuane har fridom og ansvar for organsiering av tenestene.

I samband med forslag til endringar i opplæringinglova, vart ikkje PPT gitt nærare føringar i form av forskrift. St.m. 30 legg opp til at PPT skal prioritera systemarbeid som skal hindra vanskeutvikling, og som såleis skal koma alle elevar til gode. På landsbasis er det store skilnader på organisering, vektlegging av system og klientarbeid, prioriteringar og fagleg fokus. Slik eg vurderer står PPT ved eit vegskilje, og er vel allereie på veg i minst to retningar. Ei PP-teneste som har eit meir allmennpedagogisk fokus med vekt på systemarbeid i nært samarbeid med skulane, noko som er i tråd med St.m.30. Og, ei anna ”PP-teneste”, som går i retning av ei samordna helse- og sosialteneste, med særleg fokus på psykisk helse og barn og unge med særlege behov. Den siste vert assosiert med ”kraftsenter”-tanken, der PPT har vore omtalt som sentral i kommuane si organisering av psykisk helsearbeid for barn og unge. Lov og forskrift som omhandlar IP, er nok eit døme på at PPT ikkje vert gitt føringar på område som har vore og er sentrale oppgåver i tenesta. Eit spørsmål er om PPT bør ta på seg dette ansvaret når det ikkje er heimla i lov. Og eit anna, kva med med fleire oppgåver i ei allereie pressa teneste ?

Dersom PPT skal ”overleva”, trengst tydlege føringar frå statleg hald. Den gryande tverrdepartementale samhandlinga er heilt naudsynt dersom målet er betre samhandling på lokalt nivå til beste for brukar. Kven vil ta så ta ansvar for koordinatorrolla for brukaren ”barn og unge med særlege behov” i kommunane ?

Årets PP-konferanse gav ingen fleire ”lys” å navigera etter frå direktoratet si side. Det som gjorde størst inntrykk, var ”brukaren” som fortalde frå eit levd liv der mange tenenster med gode intensjonar ikkje strakk til. Takk til Pelle! Begrepet ”brukermedvirkning” vart også gitt ei ny meining frå representant frå ADHD-foreininga; ”bruker med virkning!”. Og det er vel målet med IP; å la ønske, håp, draumar og mål få verknad for eige liv og utvikling.   

Anna Mo-Bjørkelund

"Har du hørt at ..."